DIALOG SOFISTA C. D. -> DRUGIE OJCOBÓJSTWO PARMENIDESA!

Po przeprowadzeniu piątego podziału dychotomicznego i zdefiniowaniu Sofisty, następują rozważania Platona nad kwestią mówienia o niebycie w liczbie mnogiej i pojedynczej. Jest to początek drugiego ojcobójstwa Parmenidesa, które w dialogu przeprowadza GOŚĆ Z ELEI [jak pamiętamy pierwsze przeprowadził Gorgiasz z Leontinoi].

II OJCOBÓJSTWO PARMENIDESA

 

• Skoro NIEBYT nie istnieje to nie można użyć do niego liczby pojedynczej bo to już warunkuje jakieś istnienie.
• Aby zanalizować kwestię BYTU i NIEBYTU trzeba rozważyć kwestię WIZERUNKU -> To imitacja, podobna do wzorca. Wizerunek dzieli się na:
1. ORYGINAŁY - Coś, co istnieje,
2. WIZERUNKI, które nie istnieją.
• Sąd Fałszywy jest więc sądem stwierdzającym niebyt.
• Dalej Platon analizuje Teorię Parmenidesa: Atrybuty BYTU określone przez Parmenidesa nie mogą przysługiwać bytowi -> BYT NIE jest nieruchomy bo ruch to rodzaj doznawania i działania a BYT doznaje gdyż jest poznawany.
• BYT jest ZDWOJONY -> Jest wiele nazw, które określają coś różnego, więc BYTÓW JEST wiele.
• NIEBYT ma nazwę i rodzaj gramatyczny, więc można o nim mówić.
• BYT to możność działania, ale nie jest ani ruchem, ani spoczynkiem.
• Platon wyróżnia 5 NAJWYŻSZYCH RODZAJÓW BYTU [5 POSTACI BYTU]:
  1. BYT
  2. NIEBYT
  3. RUCH - Ruch istnieje, bo istnieje rozum i rzeczy zmienne.
  4. SPOCZYNEK - Istnienie spoczynku wrunkuje tożsamość i niezmienność przedmiotu.
  5. TOŻSAMOŚĆ - Coś jest identyczne z sobą samym i różne od pozostałych.

        - Ruch i spoczynek nie mogą się ze sobą mieszać bo są przeciwieństwami.
        - Każdy z rodzajół jest tożsamy, a niektóre mogą siebie przenikać.
     - Byt przenika wszystkie 4 rodzaje i dlatego są one czymś różnym względem siebie -> Jest to TEORIA RÓŻNOŚCI i wynika z niej, ze NIEBYT jest jest przeciwieństwem BYTU tylko jest czymś od niego różnym.

• Sofista ucieka w mroki niebytu, bo twierdzi że nie ma fałszu.
• FAŁSZ JEST bo ostatnią definicją w dialogu Sofista [już bez podziału dychotomicznego] jest dowód istnienia fałszu, czyli orzekania o tym co jest, że nei jest i na odwrót, co też jest dowodem na to, że NIEBYT ISTNIEJE.

Tekst opracowałam na podstawie Książek, Notatek własnych, Wykładów prof. J. Gajdy-Krynickiej.

DIALOG SOFISTA - NAJWAŻNIEJSZE ZAGADNIENIA

I. Co powiedział w nim Sokrates?

• Teodor pyta Sokratesa o czym chce rozmawiać, a ten odpowiada że o: 'SOFIŚCIE, POLITYKU i FILOZOFIE'.
• Dalej pyta 'Czy Sofiście wszystko uważali za Jedno, jak rozróżniali rodzaje i jak z każdą nazwą  łączyli w jeden rodzaj'.-> Są to jedyne zdania jakie w całym dialogu wypowiedział Sokrates.

II. Sądy prawdziwe i fałszywe. Znaczenie kategorii prawda i zmiana jej znaczenia:

• Słowa Sokratesa na początku dialogu to tylko cel deklaratywny. Tak naprawdę chce odpowiedzieć na pytania dotyczące prawdy i fałszu.
• Dla rozstrzygnięcia postawionych pytań Platon stosuje w dialogu DIALEKTYKĘ DIAIRETYCZNĄ, definiuje Wędkarza.
• WIEDZA DIAIRETYCZNA to dzielenie na rodzaje i 'ani tego samego gatunku nie branie za inny, ani innego za ten sam'.
• Tą samą metodą co do definicji Wędkarza, Platon dochodzi do definicji Sofisty.
• SOFISTA to ktoś nieuchwytny za pomocą definicji, kto pojawia się na końcu każdego toku myślenia [każdego podziału].
• Platon: 'Sofista to posiadacz umiejętności wywoływania MNIEMAŃ'
• Przeprowadzając PIĄTY PODZIAŁ DYCHOTOMICZNY, wskazuje że Sofista pokazuje niebyty, a nie prawdziwe wizerunki. Prawdą zaś nie może być to, co nam się wydaje, że nią jest.
• PIĄTY PODZIAŁ DYCHOTOMICZNY:
1. Rybołówstwo -> Polowanie
2. Nabywczość -> Handel
3. Dzielność dochodowa -> Umiejętność Rozłącznia, Zabijanie
4. Stwarzanie Złudnych Wizerunków!
• ZŁUDNY WIZERUNEK jest jak gdyby ISTNIENEIM NIEISTNIEJĄCEGO.
• Tak więc Sofista, który UCIEKA W MROKI NIEBYTU kreuje się na posiadacza wiedzy, zatem istnieją zdania i sądy fałszywe.
• W dialogu, Platon ustami Gościa z Elei rozważa mówienie o NIEBYCIE w liczbie pojedynczej i mnogiej -> NIEBYT jako taki jest bardzo kłopotliwą formą, której nie da się poprawnie zwerbalizować.

Tekst opracowałam na podstawie Książek, Notatek własnych, Wykładów prof. J. Gajdy-Krynickiej.

KWESTIA PLATOŃSKA

Rozważania na temat Kwestii Platońskiej powinny przebiegać w czterech punktach:

I. Kiedy Sokrates, a kiedy Platon?

• Dialogi Wczesne Platona [Eutyfron, Obrona Sokratesa, Protagoras, Gorgiasz, Kriton, Hippiasz] -> Poglądy Sokratesa.
• Dialogi  Średnio-akademickie [Uczta, Menon, Fedon, Fajdros, Państwo] - Poglądy Platona. 
• Dialogi Krytyczne [Parmenides, Sofista, Polityk, Kritiasz, Timajos, Fileb, Prawa] - Platon podważa teorię idei.

II. Czym jest Filozofia Platońska? - Dwa stanowiska:

1. Filozofia platońska jest SYSTEMEM i da się w nim wyróżnić podstawowe dyscypliny filozoficzne.
2. Filozofia Platona to tylko pokazanie drogi do samodoskonalenia człowieka -> tak uważał K. Albert i P. Hadot.

III.  Problemy Hermeneutyczne -> Umiejętność rozumienia oraz interpretacji tekstów:

• Świadectwa Doksograficzne Arystotelesa mówią co innego niż Dialogi.
• ŹRÓDŁA DO REKONSTRUKCJI KONCEPCJI FILOZOFICZNEJ:
1. GAJDA - Myśl filozofa rekonstruujemy wyłącznie na podstawie tekstów.
2. SCHLEIERMACHER - SOLA SCRIPTURA -> Teksty odzwierciedlają koncepcje filozoficzne autora, odzwierciedlają elenktyczną część Metody Platona -> Nie daje pozytywnych definicji.
3. GAISER, KRAEMER, SZLEZAK, REALE - Nauki niepisane [Doksografia] są punktem wyjścia dla szkoły Tybingeńskiej i Mediolańskiej -> Teksty są jedynie wprowadzeniem do tego co autor chciał przekazać nielicznym.

IV. Czy system Platona ewoluował?

• TAK! Trzeba towarzyszyć Filozofowi krok po kroku -> DIELS.
• NIE! -> SCHLEIERMACHER, GIGON.
• ETAPY EWOLUCJI MYŚLI PLATOŃSKIEJ:
  1. Pisma sokratyczne, Platon szukający czym są pojęcia ogólne.
  2. Pisma średnioakademickie, Nauka o ideach [Kratylos, Menon, Fajdros, Uczta, Politeia].
  3. Pisma krytyczne, upadek nauki o ideach [Parmenides].
  4. Od teorii idei do teorii ARCHE, Platon przyjmuje koncepcje pitagorejskie [Sofista, Fileb, Timajos, Prawa].
• Warunki ustalania chronologii:
  1. Odniesienia do wydarzeń historycznych,
  2. Odniesienia do pozostałych tekstów [Timajos po Państwie],
  3. METODA STYLOMETRYCZNA - Zmiana stylu z upływem czasu [uważał tak Lutosławski, a był to pomysł Campbella].
• Współcześni zwolennicy PROTOLOGII, a TEORII IDEI:
  
  • Platońska Protologia polega na wyjaśnianiu wielości rzeczy przez odwołanie się do zasad Jednego [Zasady Matematyczne] i nieokreślonej DYADY oraz ich dwubiegunowej struktury.
  • Byt to mieszanina tych zasad, synteza Jedności i Wielości.

Tekst opracowałam na podstawie Książek, Notatek własnych, Wykładów prof. J. Gajdy-Krynickiej.

SPÓR O STATUS POJĘĆ OGÓLNYCH

Aby udzielić poprawnej odpowiedzi na pytanie o STATUS POJĘĆ OGÓLNYCH w filozofii starożytnej [tzw. SPÓR O UNIWERSALIA], wystarczy zwięźle przedstawić trzy główne postawy:

1. REALIZM POJĘCIOWY -> PLATON:
• Ogólniki mają status ontyczny, są bytami. Idee bytują przed rzeczami w umyśle Boga, a fenomany nie mogą bytować bez świata idei.
2. REALIZM UMIARKOWANY -> ARYSTOTELES:
   
   • Pojęcia ogólne bytują w rzeczach jako rodzaje i gatunki.
3. NOMINALIZM -> ANTYSTENES Z ATEN:
   
   • Pojęcia ogólne nie mają statusu ontycznego. To tylko nazwy służące do grupowania rzeczy podobnych.

Tekst opracowałam na podstawie Książek, Notatek własnych, Wykładów prof. J. Gajdy-Krynickiej.

KWESTIA SOKRATEJSKA

Kwestia Sokratejska to jedno z moich ulubionych pytań z egzaminu Historii Filozofii Starożytnej. Zapewne dlatego, że przez trzy lata nie potrafiłam w pełni prawidłowo na nie odpowiedzieć. Smutna prawda jest taka, że zagadnienia Kwestii Sokratejskiej w pełni ogarnęłam dopiero w 2013 roku a i tak nie mam 100% pewności czy moja odpowiedź całowicie wyczerpuje temat. Tak czy siak, oto cztery punkty, które omówię po kolei, a które stanowią podstawę Kwestii Sokratejskiej, którą trzeba znać aby w jakimkolwiek stopniu wierzyć w zaliczenie.

KWESTIA SOKRATEJSKA

I.  CZTEREJ EWANGELIŚCI SOKRATESA - Jak wiadomo Sokrates nie pozostawił po sobie żadnych tekstów, toteż o istnieniu jego osoby i poglądach jakie wyznawał dowiadujemy się z przekazów czterech postaci:

1. ARYSTOFANES ->  Ten starożytny, grecki komediopisarz w swym dziele 'CHMURY' przedstawił Sokratesa w krzywym zwierciadle, jako Sofistę, nauczającego bzdur za pieniądze.
2. KSENOFONT ->  Ten starożytny pisarz starał się nie wkładać w usta Sokratesa swoich poglądów. Jego pisma sokratyczne to 'Wspomnienia o Sokratesie' oraz zatytułowane tak samo jak dzieła Platona: 'Obrona Sokratesa' oraz 'Uczta'.
3. PLATON -> Z jego dzieł dowiadujemy się najwięcej o Sokratesie [nic dziwnego, w końcu Platon był jego uczniem], przy czym filozof w różnych dialogach ukazuje go inaczej, toteż pojawia się kwestia sporna co w obszarze dialogów jest poglądami Sokratesa, a co samego Platona.
4. ARYSTOTELES -> Filozof ten także zalicza się do 'Ewangelistów' Sokratesa, choć osobiście nigdy nie go spotkał.

II. STANOWISKA W LITERATURZE PRZEDMIOTU - Są one podzielone:

1. SKRAJNE:
• BURNET i TAYLOR -> To co mówi Sokrates w tekstach Platona to Sokrates.
• GIGON i DUPREL -> Nie było Sokratesa Filozof.
2. UMIARKOWANE:
• Prawdziwy jest Sokrates Ksenofonta.
• Prawdziwy jest Sokrates Wczesnoplatoński.
3. STANOWISKO GAJDY:
• Nie możemy mu [Sokratesowi] przypisać żadnej pozytywnej koncepcji filozoficznej.

III. POGLĄDY SOKRATESA:

• Sokrates był synem rzeźbiarza i położnej, zmarł w 399 r. p. n. e [bo chodził po ulicach i zaczepiał ludzi, więc mieli go dosyć i skazali na śmierć ;P].
• Zrezygnował z poszukiwań ARCHÉ, skupił się na poszukiwaniu PRAWDZIWEGO DOBRA
• INTELEKTUALIZM ETYCZNY - Rozważanie danej sytuacji indywidualnie we własnym sumieniu, zło jest tylko niewiedzą, ludzie którzy wiedzą czym jest dobro nigdy nie zrobią nic złego.

IV. METODY SOKRATESA:

1. METODA ANALOGII - Tak Sokrates pomaga ludziom rodzić myśli. Metoda ta złożona jest z dwóch części:
1. METODA ELENKTYCZNA - Dekonstruowanie błędnych mniemań by oczyścić myśli [jak IDOLE Bacona].
2. METODA MAJEUTYCZNA - Sokrates jest położną, która pomaga rodzić wiedzę prawdziwą.
2. METODA DIALEKTYCZNA:

• DIALEKTYKA - Metoda dochodzenia do prawdy pytaniami i odpowiedziami.
• PROCES DIALEKTYCZNY:
  1. Procedury Synoptczne [SYNOPSIS] - Indukcyjne zbieranie postrzeżeń zmysłowych do jednej idei ->
  2. Dialektyka HIPOTETYCZNA - Formułowanie założeń i ich weryfikacja, dotyczy tego gdzie bytują ogólniki ->
  3. Dialektyka DIAIRETYCZNA - Dedukcyjne szukanie pojęcia najogólniejszego [sąd analityczny a priori], czyli słynne podziały np. wędkarza w dialogu SOFISTA, który opiszę już niebawem. 

Tekst opracowałam na podstawie Książek, Notatek własnych, Wykładów prof. J. Gajdy-Krynickiej.