WILSON - TYPY AGRESJI

Dzięki pracy MISTRZA HUBERTA L. [Nie wiem czy Mistrz wyrazi zgodę aby umieścić na moim skromnym blogu jego nazwisko w całości ;] Przedstawiam: 

Problem różnych typów agresji, w ujęciu SOCJOBIOLOGA - EDWARDA O. WILSONA:

Wilson uważa, że agresja jest wrodzona człowiekowi. Działania wojenne towarzyszą ludziom od gromad zbieracko-myśliwskich po państwa przemysłowe. Jest praktycznym sposobem zapewnienia sobie sukcesu ewolucyjnego. To że jakaś cecha jest wrodzona, nie oznacza jednak, że ujawni się zawsze, jest tylko pewną potencją, która może się zaktualizować. Czynniki składające się na agresję: biologiczny, dziedziczny, warunki środowiskowe. Jesteśmy na dole drabiny agresji wśród innych gatunków, ale genetycznie mamy usposobienie do odczuwania wrogości i agresywnego zachowania się. Wg Wilsona, myli się Freud, który uważa, że agresja jest rezultatem popędu, który musi znaleźć swoje ujście. Wadliwie określa się jednym terminem wiele reakcji mających oddzielne ośrodki kontrolne w systemie nerwowym. Można wyróżnić siedem takich reakcji: 

• Obrona podbój terytorium, 

• Dążenie do dominacji w grupie, 

• Agresja seksualna, 

• Akty wrogości mające zakończyć okres karmienia, 

• Agresja wobec zdobyczy, 

• Obrona przed drapieżnikami, 

• Umoralniająca agresja mająca służyć umocnieniu panujących w danym społeczeństwie reguł. 

Aby unaocznić różnice między tymi czynnikami, Wilson podaje przykład grzechotników, które rywalizując o samice napierdalają się fizycznie, ale nie kąsają się, chociaż posiadają śmiercionośny jad. Inaczej grzechotnik atakuje zdobycz, inaczej broni się przed napastnikiem, inaczej walczy o samice. Ponadto, nie istnieje żaden rodzaj agresywnego zachowania, który miałby postać ogólnego instynktu, właściwego wielu gatunkom. Agresja występuje u zwierząt jako sposób kontrolowania zasobów środowiska, zwiększa się więc w przypadku niedoboru zasobów. Gatunki, którym nie brakuje zasobów, zazwyczaj są do siebie pokojowo nastawione. Są gatunki bardziej i mniej agresywne. Pawiany, gdyby miały broń nuklearną, rozjebałyby świat w ciągu tygodnia. Dla każdego środowiska istnieje odpowiednia dystrybucja prawdopodobnych reakcji. Zestaw reakcji uaktywnia się lub zanika w określonych okolicznościach. Agresja nie jest więc prostą, przypominającą odruch reakcją, lecz całą skalą zachowań. Agresja jest zachowaniem chwiejnym, może się zmieniać. U człowieka, zachowanie zależy od rodzaju doświadczeń dostarczanych przez kulturę, ale pełny zestaw możliwości ludzkich, jest rzeczą dziedziczną. Agresja człowieka jest odróżnialna od agresji innych gatunków. 

TERYTORIALIZM:

Obrona terytorium występuje tylko wtedy, jeśli ma uzasadnienie ekonomiczne u zwierząt tzn., opłaca się bronić jakichś rzadkich zasobów jak pożywienie, schronienie itd. Ten język biologiczny można przełożyć na zachowanie nowoczesnej własności w społecznościach ludzkich. Każda kultura tworzy reguły dotyczące zachowania przestrzeni i własności. Wojnę można nazwać zaburzeniem zakazów terytorialnych. Istnieje wrodzona predyspozycja do tworzenia kulturowych form agresji w taki sposób, że świadoma część umysłu zostaje odseparowana od surowych, zakodowanych w genach procesów biologicznych. Kultura nadaje agresji określoną formę i uświęca jej praktykowanie przez wszystkich członków plemienia. Zmniejszanie różnic kulturowych, według marksistowskiego bełkotu, ma prowadzić do zmniejszenia poziomu agresji, gdyż ciężej odróżnić wówczas swoich od obcych.

ANTROPOLOGII POCZATKI C.D.

 ANTROPOLOGIA - POCZĄTKI

 

FRANZ BOAZ -> Założyciel dyscypliny, po tym okresie można mówić o ideach antropologicznych.

Pierwsza Metoda Antropologii jest bardzo często opisowa -> Bo po prostu opisywano człowieka - opisywano ludy napotykane w czasie podróży. Dlatego też bardzo często pojawia się obok słowa CZŁOWIEK, słowo DZIKI [Nawet w języku Locka]. to ludzie pierwotni są bazą, na której tworzy się dyscyplina.

ANTROPOLOGIA BRYTYJSKA

Antropologię Brytyjską nazywa się antropologią społeczną.

W Antropologii Brytyjskiej opisy mają dość silny wymiar wartościujący, którym są na początku nasączone [pierwszymi badaczami byli podróżnicy].

Antropologia EDWARDA B. TAYLORA była jedną z pierwszych. Edward zalicza się do ewolucjonistów, a jednym z jego pierwszych dzieł była np. 'CYWILIZACJA PIERWOTNA'.

Ale zanim dochodzi do ukształtowania się dogmatu EWOLUCJONIZMU to toczy się dyskusja o to, czy ludzie pochodzą z jednego gatunku czy z wielu.

W. WUNDT -> ETNOPSYCHOLOGIA -> Nadał tej koncepcji ściśle psychologiczny wymiar -> 'Jak to się dzieje, że społeczność pierwotna generuje system zwany MAGIĄ?', 'Jak to się dzieje, że wokół Nich wywarzają się symbole, znaki etc.?' - Badania etnopsychologiczne podkreślają pewną dynamike umysłu, która generuje pewną rzeczywistość.

KWESTIA UMOWY SPOŁECZNEJ

HOMO NATURA -> Wyłania się pierwotna natura społeczeńjonistów, a jednym z jego pierwszych dzieł była np. 'CYWILIZACJA PIERWOTNstwa, czyli czy możemy mówić o kimś takim, kto występuje przed wszystkimi wymiarami swojego człowieczeństwa - Czy dalej istnieje człowiek, który byłby istotą na wskroś NATURALNĄ [Przed wszelkim społeczeństwem i wszelką kulturą] -> Rousseau powie, że tak.

HOMO NATURA dziwnie współgra z obrazem OSWOJONEJ BESTII [Nawet we współczesnej antropologii fizycznej człowiek to taki gatunek, który ma takie komplikacje wewnętrzne, że jego wynik to KULTURA -> Nie ma dowodów na to, że bez społeczeństwa funkcjonuje gatunek człowieka]

Antropologia to bastion CZŁOWIECZEŃSTWA, które charakteryzuje się:

• Abstrakcyjnym myśleniem,
• Zdolnością do tworzenia kultury,
• Zdolnością do życia w społeczeństwie.

W Wielkiej Brytani chętnie używano określenia CIVILIZATION, a w Niemczech KULTUR.

Mitologia Słowiańska była wg. Niemców na bardzo niskim poziomie, bo jest głównie demoniczna i nawet nie wytworzyła mitologii bohaterskiej.

ETNOCENTRYZM każe nam faworyzować własna kulturę. Postawa etnocentryczna dyktuje pewną deformację w postaci patrzenia na inną kulturę przez własną kulturę.

J. FRAZER -> Jego prace mimo błędów pozostają dla antropologii czymś w rodzaju Biblii.

W tradycji brytyjskiej zwyciężyła teza 'GATUNKU Z JEDNEJ KRWI' -> Dla Taylora i Trazera to jest punktem wyjścia. 

Frazer uważał, że ewolucja kultury obejmuje 3 człony:

1. DZIKOŚĆ -> Pierwszym wytworem tego etapu poznawczego jest MAGIA.
2. BARBARZYŃSTWO -> Wytworem tego etapu poznawczego jest RELIGIA.
3. CYWILIZACJA -> Ostatnim wytworem tego etapu poznawczego jest NAUKA.

[Etapem pośrednim pomiędzy wytworem religii i nauki jest FILOZOFIA]

Taylor mówil także o PRZEŻYTKACH -> SURVIVALS.

SURVIALS -> Uważał, że bardzo wiele cech zostaje przeniesionych z poprzednich epok [członów] do nowszych, np. POEZJA czy inne zjawiska, z mocą pewnej INERCJI są przyciągane do innej kultury.

Taylor wymyslil także ANIMIZM -> Teoria używotniania alo wiara we wszechżywotność -> Wiara w żywotność całej przyrody, człowiek określa przyrodę jako przepełnioną pierwiastkiem życia.

Wkład w badania antropologiczne Taylora uznaje się za bardzo duży, mimo że był BADACZEM GABINETOWYM [Badaczem ewolucjonizmu], bo sformułował pewną teorię.

LUCIEN LÉVY-BRUHL

Lucien Lévy-Bruhl napisał dzieło 'Czynności umysłowe w społeczeństwach pierwotnych' i zajmował się odpowiedzią na pytanie: Czy istnieje, jak istnieje i o ile w ogóle istnieje UMYSŁ PIERWOTNY?

Operował terminem 'MENTALNOŚĆ PIERWOTNA / MENTALNOŚĆ PRELOGICZNA', traktuje umysł jako KONTINUUM sił duchowych, tzn. rzutujemy własną żywotność na żywotność całej rzeczywistości.

Umysł rozpoznaje na zwenątrz to czym sam jest -> To myśl, to kontinuum sil duchowych, do tego nalezy przypisać FILOZOFA - Różnice pomiędzy tym kto poznaje i czym poznaje.

Dzielenie umysłu na logiczny i prelogiczny to spuścizna ewolucjonizmu, teraz się tak nie uważa. UMYSŁOWOŚĆ PIERWOTNA Wg. Léviego sprawia największy problem w badaniu tego co stanowi treści życia umysłowości pierwotnej [myśli monogenetyczne - poligenetyczne wnikną do nas tylko wraz z filozofią niemiecką], jest dla Nas nieuchwytna.

UMYSŁOWOŚĆ PRELOGICZNA

1. Nie ma różnicy pomiędzy podmiotem i przedmiotem poznania.
2. Większość zasad logiki formalnej nie istnieje -> One się jeszcze nie wytworzyły.
3. To wszystko, co znamy z logiki najwidoczniej nie jest wrodzone umysłowi ludzkiemu.
4. Posługuje się wyobrażeniami zbiorowymi [REPREZENTACJI], co jest:
   • Wspólne dla członków danej grupy społecznej,
   • Przekazywane z pokolenia na pokolenie,
   • Narzucone jednostkom i wywołujące w nich poczucie szacunku lub lęku i uwielbienia dla swojego przedmiotu.

POLISYNTETYCZNA PERCEPCJA -> W tworzeniu wyobrażenia zbiorowego percepcja powstaje za pomocą zmysłów.

Początki Antropologii Francuskiej, Cz. 2.

Opracowane w formie streszczenia, na podstawie książki 'Antropologia. Jedna dyscyplina, cztery tradycje: brytyjska, niemiecka, francuska i amerykańska', wyd. WUJ [Wydawnicto Uniwersytetu Jagiellońskiego], s.79-92.

Po wstępnym ukazaniu toku rozwoju antropologii we Francji, idać iż nie mogła ona sobie rościć pierwszeństwa w dziedzinie badań terenowych. Jednak z pewnością miała ona pierwszeństwo w dziedzinie IDEI, które pojawiły się już na przełomie XVII-XVIII wieku i wpłynęły na kształt teorii i praktyki antropologicznej:

• MONTESKIUSZ - Był pierwszym, nowoczesnym autorem, który zainteresowanie zwyczajami ludów egzotycznych, łączył z próbą obiektywnej systematyzacji wiedzy o społeczeństwach ludzkich. Wpłynął on znacząco na poglądy Durkheima, czego wyrazem było użycie poglądów Monteskiusza jako głównego tematu pracy doktorskiej Durkheima.
• ROUSSEAU - Inny myśliciel, który wywarł wpływ na Durkheima. Mimo, ze Rousseau jest często obarczany odpowiedzialnością za rewolucję francuską czy też późniejsze totalitaryzmy, to niewątpliwie zasłynął z poparcia dla bezpośredniej [tzn. niereprezentatywnej] demokracji, a także sugestii, że wolność jednostki wzrasta dzięki przekazywaniu jej wyższemu porządkowi społecznemu.

Klęska Napoleona w 1815 roku [przyp. czyli początki XIX wieku] spowodowała we Francji reakcję przeciwko Oświeceniu. Jest to okres sprzeciwu wobec indywidualizmu oświecenia. Wielu intelektualistów dostrzegło potrzebę zachowania duchowej istoty dawnych religii, ale w świeckiej, humanistycznej postaci. Miało to 'utemperować' EGOIZM kapitalistycznego świata. Uważali tak min.:

• SAINT-SIMONE - Uważał, że społeczeństwo jest ponadjednostkowe i organiczne, a także hierarchiczne [w tym sensie, że wymaga przywództwa] oraz religijne [w tym sensie, że nie funkcjonowałoby prawidłowo bez jakiejś formy kultu, która byłaby punktem centralnym i źródłem inspiracji mroealnej dla wspólnoty].
• COMTE - Dążył do stworzenia naukowej podstawy ustroju przyszłego, lepszego społeczeństwa -> W tym celu uważał, że trzeba połączyć pierwiastek duchowy i naukowy. Przyznawał SOCJOLOGII miano Królowej Nauk, a sama nauka byla dla niego równie transcendentna, co religia, gdyż tak samo podawała ludziom powód ich istneinia i więzi ze społeczeństwem.

Powyżej wymienieni autorzy byli bliżsi filozofii, aniżeli socjologii, jednakże w XIX wieku pojawiły się, w zalążkowej postaci, także bardziej szczegółowe badania socjologiczne, oparte na wywodach i innych formach bezpośrednich badań terenowych.

Dodatkowo należy wspomnieć, iż w XIX wieku pojawiło się także wyraźne zainteresowanie samą ETNOLOGIĄ. Etnologię Francuską, od Socjologii odróżniało większe zainteresowanie ludami pozaeuropejskimi, a także większe przywiązanie do kultury materialnej [Już w 1799 roku podejmowano pierwsze próby utworzenia Towarzystwa Etnograficznego, powoli zaczynały także powstawać pierwsze Muzea Etnograficzne -> W 1878 roku otwarto Muzeum Etnograficzne w Trocadéro].

Początki Antropologii Francuskiej. Cz.1.

Opracowane w formie streszczenia, na podstawie książki 'Antropologia. Jedna dyscyplina, cztery tradycje: brytyjska, niemiecka, francuska i amerykańska', wyd. WUJ [Wydawnicto Uniwersytetu Jagiellońskiego], s.79-92.

ANTROPOLOGIA FRANCUSKA

W odróżnieniu od antropologii brytyjskiej i amrykańskiej, oraz prawdopodobnie i od niemieckiej, w ANTROPOLOGII FRANCUSKIEJ zawsze istniał wyraźny podział, pomiędzy teoretykami, którzy tworzyli teorię i metodologię antropologiczną, a tymi, którzy zbierali dane w terenie [etnologami]. We Francji nie było odpowiednika podróżnika, Bronisława Malinowskiego [patrz. post nt. Początków Antropologii Brytyjskiej], który w tradycji antropologicznej stworzył metody badań terenowych o trwałej wartości. Za najbliższych jego odpowiedników we Francji uznać można:

• MARCELA MAUSSA - Ludy pozaeuropejskie zgłębiał głównie w swoim gabinecie, zaś do badań terenowych najbardziej zbliżył się w 1909 roku, w czasie 3-tygodniowej wyprawy do Maroka. Jego rolą było raczej wykaldanie etnografii.
• MARCEL GRIAULE - W jego przypadku refleksje teoretyczne były bardzo powierzchowne, skupiał się głównie na badaniach terenowych, ale także na podejściu antropologicznym w odniesieniu do sztuki oraz literatury.

Generalnie cały okres międzywojenny reprezentował fazę przejściową pomiędzy ANTROPOLOGIĄ GABINETOWĄ, a długookresoymi badaniami terenowymi, które pojawily się w brytyjskiej antropologii na przełomie wieków. W gruncie rzeczy godne badania terenowe, stały się czyms rutynowym dopiero po II Wojnie Światowej. Dlaczego tak było?

• Po pierwsze szkoła teoretyczna ukształtowana wokół Durkheima pozostawała bliska socjologii aż do późnego okresu uczonego -> Po I wojnie Światowej przywództwo po nim objął Mauss.
• Mógł mieć na to także wpływ fakt, że francuzi zachowywali nieustanną podejrzliwość wobec wszystkiego co trącało w jakiś sposób folklorystyką.
• Lub też dlatego, że 'durkheimiści' zdecydowanie lekceważyli badania terenowe prowadzone w tym czasie na terenie całej Europy przez ARNOLDA VON GENEPPA.
• Rozziew między teorią antropologiczną, a praktyką etnograficzną mógł być spowodowany także trudnością udzielenia jednoznacznej odpowiedzi na pytania zadawane w przypadku Francji:
  • Którego z teoretyków mozemy uznać za antropologa, a którego za filozofa?
  • Czy w ogóle można wskazywać antropologię w filozofii francuskiej?
  • Czy Durkheim był filozofem czy socjologiem?
  • Czy Focault był historykiem czy socjologiem?
  • Czy Mauss był antropologiem czy socjologiem?   ->

-> Jednym ze skutków jest fakt, że przedstawiciele etnologii częściej skupiają się raczej na konkretnych analizach, aniżeli na badaniach porównawczych, a tym bardziej na poszukiwaniach teoretycznych.
Francuscy antropolodzy woleli więc bazować na badanaich etnograficznych innych, niż sami udawać się w teren. Traktowali etnografię jako jeden z wielu instrumentów używanych do konstrukcji teorii. Choć oczywiście zdarzali się tacy, którzy łączyli antropologię i etnologię [czyli teorię/metodologię z praktyką], jak np. LOUIS DUMANT, GODELIER czy INNI MATERIALIŚCI, ale generalnie te metody były domeną ETNOGRAFÓW.

  

Antropologia i jej modele. WSTĘP.

ANTROPOLOGIA

-> Z gr. άνθρωπος anthropos – człowiek, λόγος logos – nauka. 

Aby zrozumieć czym jest i co jest przedmiotem antropologii, warto najpierw wyliczyć różnorodne MODELE CZŁOWIEKA. Są to tzw. MODELE ANTROPOLOGICZNE:

1. HOMO RATIONALIS - ANTROPOLOGIA FILOZOFICZNA -> Jest to najsilniej kojarzony z Filozofią model. Człowiek jawi się tu jako istota racjonalna, filozoficzna koncepcja człowieka. Pytania jakie interesują nas w tym modelu to:
• Czy ludzkość to jeden gatunek?
• Czy z jednego czy też z kilku niezależnych źródeł powstała ludzkość?
• Jesteśmy oddzieleni murem, RUBIKONEM od przyrody [Wcześniej widziano RUBIKON jako ROZUMNOŚĆ czyli jako coś z czego budujemy definicję człowieka, z czego rodzi się człowiek. Zwierzęta nie są w stanie myśleć abstrakcyjnie -> Tylko umysł ludzki może się posługiwać rozumem czynnym i biernym]. Różnice między człowiekiem, a zwierzęciem odnoszą się do antropologii.
• My tzn. ROZUMNOŚĆ - To wchodzi w taksonomię naszego gatunku.
• CHRISTI i RATIO to da typowe dla naszej [Europejskiej] kultury modeli.
• Było wiele modeli sprzecznych z modelem HOMO RATIONALIS, jednakże ten ma niespotykaną siłę oddziaływania i buduje naszą TOŻSAMOŚĆ i ponadto jest przekazywany przez naszą kulturę.
• ten model ma swoje źródło w starożytności, u Arystotelesa.
Ogólnie rzecz ujmując, MODELE są persfazyjne, tzn. nie, że pokazują stan faktyczny, a są budowane na podstawie obserwacji. Mamy wiele odpowiedzi na pytanie o to: 'Kim jest Człowiek?', toteż poniżej podam przykłady innych modeli:






 IMITATIO CHRISTI - Model człowieka związany z filozofią chrześcijańską. Oparty na KORONIE STWORZENIA, której [Jemu] oddaję Ziemię we władanie.
ZOON POLITIKON - Człowiek to istota spółistniejąca z innymi -> Nie od razu istota społeczna, ale żyjąca w pewnych grupach.
Modele ukształtowane w DOBIE RENESANSU [One zwracają uwagę na kwestię wolności i twórczości]:
-> WOLNOŚĆ - Natura nie jest z góry określona, nie ma czegoś co by naturę fundowało w człowieku.
• CZŁOWIEK MAG - Bo stwarza coś czego nie było wcześniej w rzeczywistości przyrodniczej -> stwarza kulturę. Wyprojektowuje świat z siebie na zewnątrz, świat kultury.Człowiek Mag może zrobić ze sobą co chce i stać się tym, kim chce.
• CZŁOWIEK TYTAN - Istota silna, twórcza, zmagająca się z całym światem, zwłaszcza z naturą i przeciwnościami losu. Widzimy jak Człowiek Tytan powrócił w Egzystencjalizmie, np. u Heideggera, Eliade'go.
2. HOMO FABER - Związany z politycznością, pisze o tym modelu np. Hanna Arendt. Model ten pojawia się wraz z systemem kapitalistcyznym i kultem pracy. Człowiek jako wytwórca narzędzi, CZŁOWIEK KOWAL owładnięty chęcią pozostawienia czegoś po sobie. Człowiek, który Tworzy -> To już nie jest MODEL PŁASKI, bo posiada zarówno cechy pozytywne, jak i negatywne. Człowiek tutaj także zmaga się z naturą. Wpółczesne modyfikacje pierwotnie z HOMO FABIER, to min.:
   • HOMO ECONOMICUS,
   • HOMO CONSUMERUS.
3. Cała reszta modeli, np. HOMO VIATOR, jest osadzona w tych modelach klasycznych. Związany z renesansem i dobą romantyzmu jest także model CZŁOWIEKA ARTYSTY -> Ten, który tworzy, który przetwarza napotkaną rzeczywistość, który w akcie twórczym konstruuje swoją WOLNOŚĆ.
4. Do powyższych modeli, w XX wieku doszły MODELE PSYCHOLOGICZNE:
   • KONCEPCJA PSYCHOANALITYCZNA - Człowiek pokazywany w perspektywie biologiczno-popędowej, np. u Freuda -> Człowiek stymulowany przez biologię i ograniczony przez kulturę. Natura i kultura nie są mu wrogie, człowiek jest czymś w rodzaju PIONKA.
   • KONCEPCJA BEHAWIORYSTYCZNA - Człowiek to PIONEK stymulowany przez bodźce płynące ze środowiska.
   • KONCEPCJA PSYCHOLOGII HUMANISTCZYNEJ - Człowiek jest kimś w rodzaju wszechwładnego podmiotu, który tworzy się przez własne doświadczenie. Człowiek jest Bogiem. Dodatkowo Człowiek to badacz i decydent -> CZŁOWIEK KOMPUTER.
   • KONCEPCJA SOCJOLOGICZNA - Człowiek to przede wszystkim maszyna służąca do rozprzestrzeniania genów.
   • KONCEPCJA PONOWOCZESNEJ PSYCHOLOGII - Człowiek to kolekcjoner wrażeń, znowu ujęty w obrazie Człowieka-Boga.

Czym jest więc ANTROPOLOGIA? 

 

ANTROPOLOGIA BOLOGICZNA LUB FIZYCZNA -> [Jedna z def.] Bada biologiczne podłoże zjawisk społecznych oraz skutki tych zjawisk.

Generalnie wyróżnia się Antropologie [choć w Stanach Zjednoczonych jest nieco inny, 'specyficzny' podział]:

       - Biologiczną,

       - Kulturową,

       - Społeczną,

       - Filozoficzną.

ANTROPOLOGIA FILOZOFICZNA

Ale Nas najbardziej interesować powinna definicja ANTROPOLOGII FILOZOFICZNEJ -> Próbuje ona odpowiedzieć na bardzo ważkie pytanie:

• W jaki sposób to, co biologicznie ukształtowane i zdeterminowane jest także aktywne kulturowo?

Antropologia Filozoficzna próbuje przerzucić most pomiędzy dwoma biegunami: Tego co Biologiczne i tego co Kulturowe.

Natomiast wedle definicji MAXA SCHELERA, ANTROPOLOGIA FILOZOFICZNA jest niedogmatyczną dyscypliną, w której krzyżują się zagadnienia ontologiczne, epistemologiczne, estetyczne, problemy aksjologii, estetyki, filozofii religii i kultury.

Tym sposobem, znaleźliśmy odpowiedź na pytanie o to czym jest Antropologia.

Opracowane na podst. notatek z wykładu.